Koç Üniversitesi Kütüphanesi Dijital Kaynakları

koc

Gelişmiş ülkelerde üniversite kütüphanelerinin büyük çoğunluğunun giriştiği dijitalleşme hamlesi ülkemizde maalesef geniş ölçüde kabul görmüş bir olgu değil. Özellikle büyük ve köklü devlet üniversitelerinin bu konudaki ufuksuz ve gayretsiz tutumları ülkemizde kitabın ve bilginin paylaşılması açısından önemli bir handikap oluşturuyor. Bu durum maalesef üniversite kütüphaneleriyle de sınırlı değil. Bilgi ve belgenin web üzerinden açık erişime açılması açısından diğer ilgili devlet kurumlarının (arşivler, müzeler, kütüphaneler vs.) ilgisi ve gayreti son derece sınırlı.

Neyse ki çoğunluğu özel sektörden olmak üzere bazı güzel örnekler var. Üniversite kütüphaneleri bazında, Koç  Üniversitesi Kütüphanesi Dijital Koleksiyonları güzel bir örnek. Kullanışlı bir arayüz ve etkin bir arama motoru ile farklı nitelikte binlerce dijital kaynak bir araya getirilmiş. Herhangi bir kısıtlama olmaksızın ve üyelik gerekmeden kaynaklara erişilebiliyor.

Ana koleksiyonlar şöyle:

Hatice Gonnet-Bağana, Hittite Collection: Hitit tarihi ile ilgili 10.000’den fazla belge.

Josephine Powell Slide Collection: Josephine Powell tarafından oluşturulan Anadolu kültür ve tarihi mirasına ilişkin görsel arşiv. 20000’e yakın dijital belge içeriyor.

Koç University Manuscript Collection:  Büyük çoğunluğu Osmanlı dönemine ait 261 yazma eser.

VEKAM Locloud Collection: Ankara Tarihi ile ilgili görseller.

İstanbul’un Sesleri – The Soundscape of Istanbul: İstanbul’da kamusal alanlarda yakın dönemde kaydedilmiş sesler.

 

Web Adresi: http://digitalcollections.library.ku.edu.tr/cdm

Reklamlar

Fransız Müzelerinden 900.000 Sanat Eseri Online Erişimde

frrrr

 

 

Fransa’nın önde gelen müzelerinde bulunan sanat ve tarih eserlerinin fotoğrafları Fransız Kültür Bakanlığının organizasyonuyla web’de toplandı. Kültür Bakanlığının asıl amacı aslında ticari. Amaç Fransız müzelerinde bulunan eserlerin ticari haklarının pazarlanmasının etkin bir biçimde yapılabileceği bir platform oluşturmak. Ancak görsellerin ücretsiz sağlanan kopyaları da kişisel kullanım için oldukça yeterli olduğu için (genellikle 300.000-400.000 piksel aralığında) herkes için iyi bir açık kaynak niteliği de var.  Yüksek çözünürlüklü kopya ve ticari kullanım için belirli bir ücret ödemeniz gerekiyor.

Tek amaç tabi ki ticari değil. Kültürel zenginliğin kamuoyuna açılması amacı da var. Bu yüzden iki farklı web sitesi oluşturulmuş. Birisi (500.000’e yakın görsel) kamuoyunun ücretsiz kullanımına yönelik olarak dizayn edilmişken, diğeri (900.000’e yakın görsel) ticari kullanıma yönelik. Her iki web sitesinde ücretsiz sağlanan kopyaların çözünürlük düzeyi eşit. Dolayısıyla ticari kullanım için düzenlenen web sitesi de genel kullanıma uygun.

Web sitelerinde  Fransız müzelerinin dışında, az sayıda da olsa diğer ülke müzelerinden alınan görseller de var.

Web siteleri öncelikle güzel sanatlar ve sanat tarihi çalışanları için çok önemli bir kaynak. Ayrıca tarihçiler için de önemli. Türkiye ve Türk tarihiyle ilgili çok sayıda sanat eseri ve tarihi eser fotoğrafı mevcut.

Web Adresleri:

Genel kullanıma yönelik: http://art.rmngp.fr

Ticari kullanıma yönelik: http://www.photo.rmn.fr

 

Osmanlı Kitabeleri Web’de

okp

Tokyo Üniversitesi ve Türk Tarih Kurumu’nun desteğiyle yürütülen Osmanlı Kitabeleri Projesi Osmanlı eserlerinin kitabelerini içeren dijital veri tabanı oluşturmayı amaçlıyor. Şu ana kadar Türkiye’de bulunan eserlerden 1756 kitabe veri tabanına eklenmiş. Kitabelerin Latin harflerine transkripsiyonu da yapılmış. Ayrıca eserlerle ilgili fotoğraflar da var. Arama motoru gayet kullanışlı. Tarihçiler ve tarih eğitimcileri için değerli bir kaynak ve dijital tarih açısından örnek bir proje.

Web adresi: http://www.ottomaninscriptions.com

Archnet Arşivi: İslam Dünyasında Mimari Yapılar ve Şehircilik

ar2

Ağa Han Kültür Vakfı (Aga Khan Trust for Culture) ile MIT’nin (Massachusetts Institute of Technology) ortak ptrojesi olan Archnet, İslam dünyasında mimarlık ve şehircilik  alanında dünyadaki en zengin dijital arşivlerinden birisi. Web sitesinde çoğunluğu görsel olmak üzere 100 bine yakın kaynak var. Türkiye ile ilgili de binlerce görsel içeriyor. Site tasarımı ve arama motoru oldukça nitelikli.

Web adresi: http://archnet.org

SALT Dijital Arşivi: Garanti Bankası’ndan Önemli Bir Kültür Hizmeti

Garanti Bankası bünyesindeki müze ve kültür merkezlerini bünyesinde barındıran SALT’ın dijital arşivi Türkiye’de dijital kütüphaneciliğin az sayıdaki iyi örneklerinden birisi. SALT arşivinde ve kütüphanesinde bulunan binlerce belge online olarak paylaşılıyor.

Ancak bazı “kusurları” da yok değil. Web sitesinin tasarımı ve arayüzü çok iyi değil. Çok daha kullanışlı bir tasarım olabilirdi. Ayrıca, kaynakların önemli bir kısmına erişim kısıtlı. Belgeyi görebiliyorsunuz, ancak büyük boyutta görüntülemek için üye olarak giriş yapmak gerekiyor. Siteye üye olmak için herhangi bir bilgi verilmiyor (ya da ben bulamadım).

SALT Dijital Arşivinde bulunan koleksiyonlardan bazıları şunlar:

  • Osmanlı Bankası Arşivi
  • Süreli yayınlardan belgeler (Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi)
  • Girit Arşivi
  • Sanatçılar ve eserleri
  • Mimari eserler ve tasarım
  • Feridun Fazıl Tülbentçi Koleksiyonu
  • Osmanlı Devletinde Fransızca Basın
  • Şehir fotoğrafları
  • Şehir haritaları (çoğunluğu İstanbul)

Web adresi: http://saltresearch.org

Balkanlar’da Osmanlı Mirası Üzerine Harika Bir Dijital Kaynak: NIT Görsel Arşivi

NIT Türkiye’deki arşiv kurumları, kütüphaneler ve arşiv sahibi diğer kurumlar (bir kaç iyi örnek hariç) arşivlerini web üzerinden herkese açmayı “enayilik” olarak görmesi sayesinde, tarihimizin dijital kaynakları açısından büyük ölçüde Batı’ya bağımlıyız. Neyse ki, “elin gâvuru” bu konuda hem geniş ufuklu, hem de cömert. Türk tarihiyle ilgili Batı kaynaklı dijital arşivlerin en önemlilerinden birisi  İstanbul’da bulunan Hollanda Araştırma Enstitüsünün (Netherlands Institute in Turkey -NIT) arşivi. NIT dijital arşivi, bir süre NIT’in yöneticiliğini de yapan Osmanlı mimarisi uzmanı Hollandalı akademisyen Machiel Kiel’in fotoğraf arşivini içeriyor. 1960’lı yıllardan itibaren Kiel’in çektiği ve Balkanlar’da Osmanlı mimari mirasını konu alan fotoğraf arşivi şu anda yaklaşık 1800 fotoğraftan oluşuyor. Proje sona erdiğinde bu sayı 5000’e yaklaşacak. Sitede bulunan arama motorundan eserlerin  bulunduğu ülkeye ve bölgeye göre arama yapabiliyorsunuz.

Web adresi: http://www.nit-istanbul.org/kielarchive/index.php