Princeton Üniversitesi İslam Dünyası Yazmaları Dijital Kütüphanesi

pr
Kitab-ı Tevarih-i  Selatin-i Âl-i Osman (16. yüzyıl anonim kroniği).  Princeton Üniversitesi İslam Dünyasi Yazmaları Dijital Kütüphanesinden.

Princeton Üniversitesi İslam Dünyasi Yazmaları Dijital Kütüphanesi İslam dünyası tarih kaynakları alanında öncü dijital projelerden birisidir. Web sitesinin ara yüzünde ve kütüphanenin içeriğinde çok fazla bir geliştirme yapılmamış olsa da, hala önemli bir dijital kaynak. Çok sayıda Türkçe (Osmanlı dönemi), Arapça ve Farsça yazma esere tam metin olarak erişebilirsiniz.

Web Adresi: http://library.princeton.edu/projects/islamic

Reklamlar

Tarihi Harita Web Siteleri

10000109
1570 Yılında basılan bir Dünya Atlasına göre Osmanlı Devleti (Türk İmparatorluğu – Turcici Imperii). Kaynak: David Rumsey Map Collection http://www.davidrumsey.com

Tarihi haritalar tarih yazımı ve öğretimi için çok değerli kaynaklar. Verdikleri tarihi bilgilerin ötesinde, döneminin insanlarının algılarını, bilgilerini ve bakış açılarını göstermeleri açısından oldukça önemli.

Web ortamında eski tarihi haritaları yayınlayan çok sayıda nitelikli ve kurumsal web sitesi var. Bunların en önemlilerinden bazılarını burada paylaştım. Web sitelerini seçerken Türkiye ve Türk Tarihiyle ilgili harita içermeleri göz önüne alındı. Bu sitelerden özellikle Osmanlı dönemini konu alan yüzlerce haritaya erişebilirsiniz.

Burada sadece Avrupa menşeli haritaları içeren web sitelerine yer verildi. Osmanlı haritacıları tarafından çizilen haritalarla ilgili online kaynaklar başka bir yazının konusunu oluşturacak.

David Rumsey Map Collection

Tarihi haritalar alanında dünyanın en zengin dijital arşivlerinden birisi. Koleksiyonun içerdiği yaklaşık 150.000 tarihi haritanın 50 binden fazlası dijital ortama aktarılmış. Türkiye ve Türk Tarihiyle ilgili yüzlerce haritaya erişebilirsiniz.

Web adresi: http://www.davidrumsey.com

Old Maps Online

Dünyadan farklı kütüphane ve arşiv kurumlarının destek verdiği uluslararası bir proje. Dünya haritası üzerinden istenilen bölgenin haritalarının aranabilmesi özelliği sayesinde haritalara ulaşmak oldukça kolay.

Web adresi: http://www.oldmapsonline.org

University of Melbourne, The Ronald and Pamela Walker Collection of Maps of Asia Minor

Melbourne Üniversitesi Kütüphanesi 1511-1774 yılları arasında çizilmiş 136 adet Anadolu ve çevresi haritasını içeren özel bir koleksiyona ev sahipliği yapıyor. Tüm haritalara online erişebilirsiniz. Yalnız haritalar jp2 dosyası formatında sıkıştırılmış. Açmak için Photoshop gibi resim düzenleyicileri veya özel dosya açma programlarını kullanabilirsiniz.

Web adresi: https://digitised-collections.unimelb.edu.au/handle/11343/25

Eastern Mediterranean
17. Yüzyılın sonlarında çizilmiş bir Doğu Akdeniz Haritası. Kaynak: The Ronald and Pamela Walker Collection of Maps of Asia Minor https://digitised-collections.unimelb.edu.au/handle/11343/25

Gallica – Fransız Milli Kütüphanesi Dijital Arşivi

Fransız Milli Kütüphanesi Dijital Arşivi çok sayıda tarihi harita barındırıyor. Türkiye ve Türk Tarihiyle ilgili onlarca haritaya erişebilirsiniz.

Web adresi: http://gallica.bnf.fr 

University of Texas Perry-Castañeda Library Map Collection

Teksas Üniversitesi bünyesindeki Perry-Castañeda Kütüphanesi dünyanın en zengin (250.000’den fazla) harita koleksiyonlarından birisine sahip. Bunların yaklaşık 50 bini online olarak kullanıma sunulmuş. Tarihi haritaların yanı sıra, modern haritalar da içeriyor.

Web adresi: http://www.lib.utexas.edu/maps

Wikimedia Commons – Old maps of the Ottoman Empire 

Wikipedia’nın bir anlamda doküman arşivi olan Wikimedia Commons Osmanlı Devletini konu alan eski haritalarla ilgili bir bölüm barındırıyor. Ancak Wikipedia’nın doğası gereği, belgeler ve verilen bilgilerin güvenilirliği konusunda dikkatli olamakta fayda var.

Web adresi: http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Old_maps_of_the_Ottoman_Empire

University of Chicago Library – The Maps of Heinrich Kiepert

Chicago Üniversitesi Kütüphanesi, Osmanlı haritaları çizen Alman haritacı Heinrich Kiepert’in (1818-1899)  haritalarından bazılarını online olarak sunuyor. Çok sayıda olmasa da, önemli haritalar.

Web adresi: http://www.lib.uchicago.edu/e/collections/maps/kiepert/

The Afternoon Map

Osmanlı coğrafyası ve Ortadoğu ile ilgili haritalar içeren güzel bir blog sayfası. Çok sayıda olmasa da, önemli haritalar.

Web adresi: http://www.midafternoonmap.com

IRCICA Farabi Dijital Kütüphanesi

ircica

IRCICA tarafından hazırlanan Farabi Dijital Kütüphanesi ülkemizdeki uygulamalar içerisinde “Dijital Kütüphane” unvanını gerçekten hakkeden ender projelerden birisi. İyi dizayn edilmiş kullanışlı bir arayüzü ve filtreleme araçlarıyla desteklenmiş gelişmiş arama motoru var. Ayrıca sadece pdf formatında kitap değil, fotoğraf, harita ve benzeri türlerde belgeler içeriyor.

Ancak  önemli bir kusuru var oldukça yavaş çalışıyor.  Kusur sayılmasa da, bir diğer nokta içerdiği belge sayısının bir “dijital kütüphane” için biraz az olması.  Sitede verilen bilgiye göre toplam 700 civarında kitap ve 18.000 civarında diğer belgelerden içeriyor. Umarız bu güzel projenin içeriği kısa sürede daha da zenginleşir.

Farabi Dijital Kütüphanesinde bulunan belge türlerinin bazıları şunlar: Salnameler, Osmanlı dönemi basını, el yazma Kuran-ı Kerim, hat eserleri, Osmanlı dönemine ait fotoğraflar ve haritalar.

Web adresi: http://e-library.ircica.org

Çanakkale Savaşlarıyla İlgili Dijital Arşivler

3a14509u
Alman Illustrirte Zeitung gazetesinde 1915 yılında yayınlanan ve Kumkale’de Türk Askerlerinin hücumunu gösteren metal baskı resmi. Kaynak: ABD Kongre Kütüphanesi Dijital Arşivi (www.loc.gov)

Çanakkale Savaşlarının 100. seneyi devriyesindeyiz.  Şatafatlı törenler düzenlendi. Ama Çanakkale Savaşları mirasının ortaya çıkarılması ve kamuoyuna sunulması adına kalıcı çalışmaların yapıldığını söylemek oldukça zor. Özellikle dijital kaynaklar açısından durum  içler acısıdır desek çok abartmış olmayız. Türkiye Cumhuriyeti’nin dibacesi olarak görülen Çanakkale Savaşları konusunda Türk tarafının kaynaklarını dijital arşiv mantığı ve ciddiyetiyle sunan güvenilir ve kurumsal bir web sitesi maalesef henüz yapılamamıştır.

Çanakkale Savaşlarıyla ilgili güvenilir ve bilgiyle desteklenmiş belge bulmak için İngiltere, Avustralya, Fransa gibi ülkelerin resmi kurumlarınca hazırlanan dijital arşivlere başvurmak gerekiyor.  Bu dijital arşivlerin önemli olanlarını aşağıya çıkardım. Bunların çoğunluğu Çanakkale Savaşları konusuyla sınırlı olmayan,  genel kapsamlı arşivler. Dolayısıyla Çanakkale  Savaşlarıyla ilgili belgelere ulaşmak için uygun anahtar kelimelerle arama yapmak gerekiyor.

Australian War Memorial

http://www.awm.gov.au/search/all/?op=Search&format=list

Discovering Anzacs (Avustralya Ulusal Arşivleri)

http://discoveringanzacs.naa.gov.au

İmperial War Museums (İngiltere)

http://www.iwm.org.uk/collections/search

King’s College London (İngiltere)

http://www.kingscollections.org/servingsoldier/collection/gallipoli-examined

Fransa Milli Kütüphanesi

http://gallica.bnf.fr

Yeni Zelanda Milli Kütüphanesi

http://natlib.govt.nz/collections

Kongre Kütüphanesi (ABD)

http://www.loc.gov

Flickr Tarihi Fotoğraf Arşivi (Flickr The Commons)

https://www.flickr.com/commons

Bu dijital arşivlerden derlenmiş bir Çanakkale Savaşları Görselleri seçkisi için aşağıdaki blog sayfasını ziyaret edebilirsiniz:

https://tarihogretimi.wordpress.com/2015/02/01/canakkale-savasinin-ogretimi-icin-gorsel-kaynaklar/

Balkanlar’da Osmanlı Mirası Üzerine Harika Bir Dijital Kaynak: NIT Görsel Arşivi

NIT Türkiye’deki arşiv kurumları, kütüphaneler ve arşiv sahibi diğer kurumlar (bir kaç iyi örnek hariç) arşivlerini web üzerinden herkese açmayı “enayilik” olarak görmesi sayesinde, tarihimizin dijital kaynakları açısından büyük ölçüde Batı’ya bağımlıyız. Neyse ki, “elin gâvuru” bu konuda hem geniş ufuklu, hem de cömert. Türk tarihiyle ilgili Batı kaynaklı dijital arşivlerin en önemlilerinden birisi  İstanbul’da bulunan Hollanda Araştırma Enstitüsünün (Netherlands Institute in Turkey -NIT) arşivi. NIT dijital arşivi, bir süre NIT’in yöneticiliğini de yapan Osmanlı mimarisi uzmanı Hollandalı akademisyen Machiel Kiel’in fotoğraf arşivini içeriyor. 1960’lı yıllardan itibaren Kiel’in çektiği ve Balkanlar’da Osmanlı mimari mirasını konu alan fotoğraf arşivi şu anda yaklaşık 1800 fotoğraftan oluşuyor. Proje sona erdiğinde bu sayı 5000’e yaklaşacak. Sitede bulunan arama motorundan eserlerin  bulunduğu ülkeye ve bölgeye göre arama yapabiliyorsunuz.

Web adresi: http://www.nit-istanbul.org/kielarchive/index.php