HathiTrust: Dünya Üniversitelerinin Kütüphaneleri Elinizin Altında

Resim1
HathiTrust’ta Fuzuli’nin Leyla ve Mecnun el yazması.

HathiTrust, Amerikan Üniversitelerinin öncülük ettiği, dünyanın birçok ülkesinden çok sayıda üniversite kütüphanesinin ve Internet Archive, Google (Google Books), Microsoft gibi kuruluşların desteklediği bir dijital kütüphane girişimi. 2008’de başlatılan projede, tam metin olarak sunulan kaynak sayısı 3 milyona yakın. Ayrıca Google Books’un desteğiyle, telif süresi henüz geçmemiş milyonlarca kaynağa sınırlı erişim sağlanabiliyor. Kaynakların büyük çoğunluğu kitap türü basılı eser olsa da, elyazma eser, eski harita, resmi rapor türü arşiv belgeleri gibi birinci el kaynaklar da içeriyor. Tüm kaynaklara herhangi bir üyelik gerekmeden web üzerinden ulaşılabiliyor.

HathiTrust, Türk tarihiyle ilgili yüzbinlerce kaynak içeriyor. Örneğin “Ottoman Empire” anahtar kelimesi ile yapılan genel taramada 200 bine yakın tam metin kaynak  çıkıyor.  Kısacası tarih araştırmacıları için eşsiz bir kütüphane.

Web Adresi: http://www.hathitrust.org

Reklamlar

Fransa Milli Kütüphanesi Dijital Koleksiyonlarında Türk Tarihi Kaynakları

N8625289_JPEG_1_1DM
1740 yılında yenilenen Osmanlı-Fransız Kapitülasyon Anlaşmasının Fransa’da 1741 yılında Kraliyet Matbaasında basılmış versiyonunun ilk sayfası. Fransa Milli Kütüphanesi Gallica Dijital Kütüphanesi Koleksiyonundan

Fransa Milli Kütüphanesi’nin projesi olan Gallica Dijital Kütüphanesi dünyanın en zengin ve en gelişmiş dijital kütüphanelerinden birisi. Sadece Fransız Milli Kütüphanesi’nden değil, Fransa’da bulunan pek çok diğer kütüphane, müze ve arşiv kurumundan belge içeriyor. Milyonlarca belge içeren zengin dijital koleksiyonlarının yanı sıra, yüksek piksel boyutlarında belge indirmeye izin vermesi, iyi dizayn edilmiş ara yüzü, iyi çalışan gelişmiş arama motoru, belgelerle ilgili ayrıntılı bilgi vermesi, İngilizce dahil beş dil seçeneği  ve hızlı çalışan web sitesi ile gerçekten türünün dünya çapındaki en iyi örneklerinden birisi. Yararlanmak için üye olmaya gerek yok. Doğrudan tüm koleksiyonlara erişilebiliyor.

Türk tarihçileri açısından Gallica vazgeçilmez bir kaynak. Çünkü gerek Fransa ile olan tarihi ilişkiler, gerekse Fransa’nın oryantalizm geleneği sebebiyle Türkiye ve Türk tarihiyle ilgili çok sayıda belge barındırmaktadır.

Gallica’da Türk Tarihiyle ilgili konular ve belge türlerinden bazıları şunlar:

  • Osmanlı-Fransız ilişkileriyle ilgili arşiv belgeleri, görseller ve matbu eserler
  • Balkan Savaşları ve 1. Dünya Savaşıyla ilgili yazılı ve görsel belgeler
  • Osmanlı el yazmaları
  • Eski haritalar (15.yy-20.yy)
  • Fransız basınında Osmanlı ve Türkiye
  • Fransız Seyyahlara ait Seyahatnameler
  • Gravür, resim, karikatür ve fotoğraf türlerinde görseller
  • Türkiye ve Osmanlı Tarihiyle ilgili telif süreleri geçmiş matbu eserler
  • Arkeolojik kazılarla ilgili belgeler, görseller, matbu eserler

Web Adresi: http://gallica.bnf.fr 

Dünya Dijital Kütüphanesi – World Digital Library

wdl

Dünya Dijital Kütüphanesi, ABD Kongre Kütüphanesi ve UNESCO öncülüğünde, çok sayıda ülkeden kütüphane ve arşiv kurumlarının katılımıyla oluşturulan bir uluslararası dijital arşiv projesi. Belge sayısı çok fazla olmasa da (yaklaşık 12.000), seçilmiş belgeler olması açısından önemli. Projeye katkı veren yaklaşık 200 kurum içerisinde maalesef Türkiye’den kimse yok. Ancak Türkiye ve Türk Tarihiyle ilgili çok sayıda belge var.

Web Adresi: http://www.wdl.org

Tarihi Harita Web Siteleri

10000109
1570 Yılında basılan bir Dünya Atlasına göre Osmanlı Devleti (Türk İmparatorluğu – Turcici Imperii). Kaynak: David Rumsey Map Collection http://www.davidrumsey.com

Tarihi haritalar tarih yazımı ve öğretimi için çok değerli kaynaklar. Verdikleri tarihi bilgilerin ötesinde, döneminin insanlarının algılarını, bilgilerini ve bakış açılarını göstermeleri açısından oldukça önemli.

Web ortamında eski tarihi haritaları yayınlayan çok sayıda nitelikli ve kurumsal web sitesi var. Bunların en önemlilerinden bazılarını burada paylaştım. Web sitelerini seçerken Türkiye ve Türk Tarihiyle ilgili harita içermeleri göz önüne alındı. Bu sitelerden özellikle Osmanlı dönemini konu alan yüzlerce haritaya erişebilirsiniz.

Burada sadece Avrupa menşeli haritaları içeren web sitelerine yer verildi. Osmanlı haritacıları tarafından çizilen haritalarla ilgili online kaynaklar başka bir yazının konusunu oluşturacak.

David Rumsey Map Collection

Tarihi haritalar alanında dünyanın en zengin dijital arşivlerinden birisi. Koleksiyonun içerdiği yaklaşık 150.000 tarihi haritanın 50 binden fazlası dijital ortama aktarılmış. Türkiye ve Türk Tarihiyle ilgili yüzlerce haritaya erişebilirsiniz.

Web adresi: http://www.davidrumsey.com

Old Maps Online

Dünyadan farklı kütüphane ve arşiv kurumlarının destek verdiği uluslararası bir proje. Dünya haritası üzerinden istenilen bölgenin haritalarının aranabilmesi özelliği sayesinde haritalara ulaşmak oldukça kolay.

Web adresi: http://www.oldmapsonline.org

University of Melbourne, The Ronald and Pamela Walker Collection of Maps of Asia Minor

Melbourne Üniversitesi Kütüphanesi 1511-1774 yılları arasında çizilmiş 136 adet Anadolu ve çevresi haritasını içeren özel bir koleksiyona ev sahipliği yapıyor. Tüm haritalara online erişebilirsiniz. Yalnız haritalar jp2 dosyası formatında sıkıştırılmış. Açmak için Photoshop gibi resim düzenleyicileri veya özel dosya açma programlarını kullanabilirsiniz.

Web adresi: https://digitised-collections.unimelb.edu.au/handle/11343/25

Eastern Mediterranean
17. Yüzyılın sonlarında çizilmiş bir Doğu Akdeniz Haritası. Kaynak: The Ronald and Pamela Walker Collection of Maps of Asia Minor https://digitised-collections.unimelb.edu.au/handle/11343/25

Gallica – Fransız Milli Kütüphanesi Dijital Arşivi

Fransız Milli Kütüphanesi Dijital Arşivi çok sayıda tarihi harita barındırıyor. Türkiye ve Türk Tarihiyle ilgili onlarca haritaya erişebilirsiniz.

Web adresi: http://gallica.bnf.fr 

University of Texas Perry-Castañeda Library Map Collection

Teksas Üniversitesi bünyesindeki Perry-Castañeda Kütüphanesi dünyanın en zengin (250.000’den fazla) harita koleksiyonlarından birisine sahip. Bunların yaklaşık 50 bini online olarak kullanıma sunulmuş. Tarihi haritaların yanı sıra, modern haritalar da içeriyor.

Web adresi: http://www.lib.utexas.edu/maps

Wikimedia Commons – Old maps of the Ottoman Empire 

Wikipedia’nın bir anlamda doküman arşivi olan Wikimedia Commons Osmanlı Devletini konu alan eski haritalarla ilgili bir bölüm barındırıyor. Ancak Wikipedia’nın doğası gereği, belgeler ve verilen bilgilerin güvenilirliği konusunda dikkatli olamakta fayda var.

Web adresi: http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Old_maps_of_the_Ottoman_Empire

University of Chicago Library – The Maps of Heinrich Kiepert

Chicago Üniversitesi Kütüphanesi, Osmanlı haritaları çizen Alman haritacı Heinrich Kiepert’in (1818-1899)  haritalarından bazılarını online olarak sunuyor. Çok sayıda olmasa da, önemli haritalar.

Web adresi: http://www.lib.uchicago.edu/e/collections/maps/kiepert/

The Afternoon Map

Osmanlı coğrafyası ve Ortadoğu ile ilgili haritalar içeren güzel bir blog sayfası. Çok sayıda olmasa da, önemli haritalar.

Web adresi: http://www.midafternoonmap.com