Walters Art Museum İslam Dünyası El Yazmaları Koleksiyonu Online Erişimde

aa
Walters Art Museum web sitesinde Piri Reis’in Kitab-ı Bahriye’sinden bir sayfa.

Baltimore’da (ABD) bulunan Walters Art Museum dünyanın  farlı bölgelerinden eserler içeren önemli bir müzedir. Müzenin Doğu el yazmaları koleksiyonunda bulunun eserlerin tam metin dijital kopyalarına web üzerinden erişilebiliyor. Osmanlı, Safevi ve Babürler dönemlerine ait eserler çoğunlukta. Özellikle minyatür içeren kitapların ağırlıkta olması koleksiyonu daha da değerli kılıyor.

Koleksiyonda bulunan önemli eserlerin bazıları şunlar:

Kitab-ı Bahriye (Piri Reis):  http://art.thewalters.org/files/pdf/W658.pdf

İskendernâme (Ahmedî): http://art.thewalters.org/files/pdf/W664.pdf

Hamse-i Atâyî ( Nev’izâde Atâyî):  http://art.thewalters.org/files/pdf/W666.pdf

Babürname (Babür Şah):   http://art.thewalters.org/files/pdf/W596.pdf

Şahname (Firdevsi):  http://art.thewalters.org/files/pdf/W601.pdf

Timurnâme (Hatifi):  http://art.thewalters.org/files/pdf/W648.pdf

Tüm eserler için İslam dünyası el yazmaları koleksiyonu web adresi: http://art.thewalters.org/browse/category/islamic-manuscripts

Reklamlar

Osmanlı Devleti Brüksel Elçiliği Evrakı (1849-1914) On-line Erişimde

resim 1
Antwerp Üniversitesi Dijital Kaynaklarından Osmanlı Devleti Brüksel Elçiliği evrakına (1849-1914) erişebilirsiniz.

Antwerp Üniversitesinin yürüttüğü proje sonucunda Osmanlı’nın Brüksel (Belçika) Elçiliğine ait belgelere açık kaynak olarak web’den ulaşabiliyoruz. “Ottoman Diplomats: Letters from the Imperial Legation in Brussels (1849–1914)” adı altında oluşturulan dijital arşiv, Elçiliğin tüm evrakını kapsamasa da önemli miktarda (5000’e yakın) belge içeriyor. Belgeler daha çok Brüksel’le İstanbul arasındaki yazışmalardan (mektup formatında, yaklaşık 1000 belge) ve büyük çoğunluğu  fotoğraf olmak üzere görsel belgelerden (yaklaşık 4000 görsel) oluşuyor.  Belgelerin büyük çoğunluğu Başbakanlık Osmanlı Arşivinden alınma. Dijital belgelerin görsel kalitesi üst düzeyde.

Web Adresi: http://dighum.uantwerpen.be/ottomandiplomats

Bonn Üniversitesi Dijital Kütüphanesi’nde Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemi Dergileri

aa
İlk Türk mizah dergisi Diyojen’in (1870-1873) tüm sayılarına (toplam 183) Bonn Üniversitesi Kütüphanesi dijital kaynaklarından ulaşabilirsiniz.

Bonn Üniversitesi Kütüphanesi dijital kaynaklarından Osmanlı ve Erken Cumhuriyet döneminde yayınlanan 7 dergiye tam metin olarak erişebilirsiniz. Dergilerin hemen hemen tüm sayıları mevcut. Açık erişim var ve görüntü kalitesi oldukça iyi.

Dergiler

  • Diyojen: 1870-1873
  • Muharrir: 1876-1879
  • Demet: 1908
  • Şehbal: 1909-1914
  • Hikmet: 1910-1911
  • Anadolu Mecmuası: 1924-1925
  • Kadro: 1932-1935

Web Adresi: http://digitale-sammlungen.ulb.uni-bonn.de/ulbbn/nav/classification/3085789

Google Kültür Enstitüsü’nde Çanakkale Savaşı Sergileri

2011 yılında başlatılan  Google Art Project’in devamı olan Google Cultural Institute projesi kapsamında tüm dünyadan onlarca müze, arşiv ve sanat galerisi çoğunluğu görsel olmak üzere milyonlarca tarihi belgeyi on-line kullanıma sunuyor. Kurumların sergilediği sürekli koleksiyonların yanı sıra, belirli tarihi olaylarla ilgili olarak online sergiler de mevcut.

2015 yılında 100. yılını yaşadığımız Çanakkale Savaşı ile ilgili Google Kültür Enstitüsünde üç sergi hazırlandı. Bizim açımızdan üzücü tarafı bunların hiç birisinin Türkiye kaynaklı olmaması. Sergiler Avustralya kurumları tarafından düzenlendi.

ANZAC Commemoration

25 Nisan 1915 ANZAC çıkartmasının anısına Avustralya Savaş Anıtı (Müzesi) hazırlanan bu sergi konu ile ilgili genel bilgi ve görsel dokümanlar sunuyor.

Serginin Web Adresi: https://www.google.com/culturalinstitute/u/0/exhibit/anzac-commemoration/5ALS-Zz9OPPPLA?hl=tr&position=1%3A0

AE2

First in At Gallipoli: The Harrowing Voyage Of Submarine AE2 

Bu sergi Avustralya Kraliyet Donanmasına ait bir denizaltı olan AE2’nin hikayesini anlatıyor. AE2 Çanakkale Savaşı’nda Boğaz’da ve Marmara’da görev yapmış, Türk savaş gemileriyle girdiği çatışma sonunda yara almış, mürettebatı esir alındıktan sonra da Marmara’da batırılmıştır.  Denizaltının batığı 1998 yılında bulunmuştur.

Serginin Web Adresi: https://www.google.com/culturalinstitute/u/0/exhibit/first-in-at-gallipoli-the-harrowing-voyage-of-submarine-ae2/sAICTw8QFK16Jw?hl=tr

Lesli Hore: Drawing at Gallipoli 

Çanakkale’de görev yapan bir ANZAC subayı olan Lesle Hore’un resimlerinden oluşan bir sergi.

Serginin Web Adresi: https://www.google.com/culturalinstitute/u/0/exhibit/leslie-hore/0wLC7Y5BQBwHJg?hl=tr

Bulgaristan Milli Kütüphanesinde Osmanlı Kaynakları

Osmanlı dönemiyle ilgili yurt dışında bulunan arşivler arasında önemli bir yer tutan Bulgaristan Arşivlerinin bir bölümüne Bulgaristan Milli Kütüphanesi Dijital Kaynakları üzerinden erişmek mümkün. Kütüphanenin web sitesi, sayı olarak önemli miktarda olmasa da, nitelik olarak çok önemli belgeler barındırıyor.

bulgaristan arsiv
Bulgaristan Milli Kütüphanesi Dijital Kaynakları Kadı Sicilleri Koleksiyonundan bir sayfa örneği.

Bulgaristan Milli Kütüphanesi Dijital Kaynaklarında bulunan Osmanlı dönemiyle ilgili kaynak türleri şunlar:

  • Tahrir Defterleri,
  • Kadı Sicilleri,
  • Türkçe, Arapça ve Farsça el yazmalar,
  • Eski harfli Türkçe matbu eserler,
  • Osmanlı dönemine ait Bulgarca arşiv belgeleri, el yazmalar, matbu eserler ve süreli yayınlar.
  • Bizans ve Osmanlı dönemine ait Yunanca el yazmalar,
  • Fotoğraf, harita, gravür, kartpostal gibi görsel kaynaklar.

Önemli bir eksikliği arama motorunun kullanışlı olmaması ve Bulgarca dışında dil seçeneğinin bulunmaması. Özellikle yabancı dil (İngilizce) seçeneğinin olmaması ve Kril alfabesinin kullanılması arama yapmayı oldukça güçleştiriyor. Sadece Kadı Sicilleri Koleksiyonunda arama motorunda İngilizce bilgiler verilmiş. Bulgarca bilmeyenler için arama yapmanın tek yolu dokümanların içeriğine tek tek bakmak. Web sitesinde verilen kaynak türlerine (mesela “Turkish Manuscripts”) tıklayınca Arama Motoru açılıyor. Arama motorunda herhangi bir şey seçmeden sağ alt köşesinde “Search” sekmesini tıklayınca tüm dokümanlar sıralanıyor. Buradan kaynakların içeriklerine bakmak mümkün.

Web Adresi: http://www.nationallibrary.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0192&g=

İBB Atatürk Kitaplığı Dijital Koleksiyonları

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı Türkiye’de devlet kütüphaneleri arasında dijitalleşmenin önemini anlamış ve bu yönde önemli bir mesafe almış nadir kütüphanelerden birisi. Kütüphanelerin büyük çoğunluğu dijitalleştirmeyi az sayıda koleksiyonla sınırlarken (genelde el yazmalar ve nadir eserler) Atatürk Kitaplığı, İstanbul Kalkınma Ajansı tarafından desteklenen sistemli bir dijitalleştirme politikası sürdürüyor. Sonuç olarak, dijital koleksiyonu diğer kütüphanelere göre çok daha zengin. Kütüphanenin birinci el kaynaklar açısıdan zengin koleksiyonu bu durumu tarihçiler açısından daha da kıymetli hale getiriyor.

Atatürk Kitaplığının dijital koleksiyonlarının eleştirilecek yönleri de yok değil:

  • Türkiye’deki dijital kütüphanelerin genel sorunu olan kullanıcı dostu arayüz ve etkin arama motoru sorunu burada da var. Türkiye’de kütüphanelerin büyük çoğunluğu tarafından kullanılan YORDAM yazılımı katalog tarama için iyi bir program olabilir. Ancak dijital kütüphanecilik için kesinlikle yeterli değil.
  • Sayfaların ortalarına büyük bir kütüphane logosu yerleştirilmiş.  Böyle bir şeye hiç gerek yok.
  • Kitapların birçoğunda ikişer sayfa halinde tarama yapılmış. E-Kitap normlarına uygun olmadığı gibi, kullanıcılar açısından çok pratik değil.
  • Kartpostal gibi görsel kaynaklar resim dosyası formatlarında (JPEG vs.) değil, sadece PDF olarak veriliyor.

İBB Atatürk Kitaplığı Dijital Koleksiyonlarında bulabileceğiniz kaynak türlerinden bazıları şunlar:

  • Elyazma eserler
  • Nadir matbu eserler
  • Osmanlı dönemi süreli yayınları
  • Kartpostallar
  • İstanbul haritaları
  • İstanbul Belediyesiyle ilgili belgeler

Web Adresi: http://ataturkkitapligi.ibb.gov.tr/ataturkkitapligi/index.php

HathiTrust: Dünya Üniversitelerinin Kütüphaneleri Elinizin Altında

Resim1
HathiTrust’ta Fuzuli’nin Leyla ve Mecnun el yazması.

HathiTrust, Amerikan Üniversitelerinin öncülük ettiği, dünyanın birçok ülkesinden çok sayıda üniversite kütüphanesinin ve Internet Archive, Google (Google Books), Microsoft gibi kuruluşların desteklediği bir dijital kütüphane girişimi. 2008’de başlatılan projede, tam metin olarak sunulan kaynak sayısı 3 milyona yakın. Ayrıca Google Books’un desteğiyle, telif süresi henüz geçmemiş milyonlarca kaynağa sınırlı erişim sağlanabiliyor. Kaynakların büyük çoğunluğu kitap türü basılı eser olsa da, elyazma eser, eski harita, resmi rapor türü arşiv belgeleri gibi birinci el kaynaklar da içeriyor. Tüm kaynaklara herhangi bir üyelik gerekmeden web üzerinden ulaşılabiliyor.

HathiTrust, Türk tarihiyle ilgili yüzbinlerce kaynak içeriyor. Örneğin “Ottoman Empire” anahtar kelimesi ile yapılan genel taramada 200 bine yakın tam metin kaynak  çıkıyor.  Kısacası tarih araştırmacıları için eşsiz bir kütüphane.

Web Adresi: http://www.hathitrust.org