Fransız Müzelerinden 900.000 Sanat Eseri Online Erişimde

frrrr

 

 

Fransa’nın önde gelen müzelerinde bulunan sanat ve tarih eserlerinin fotoğrafları Fransız Kültür Bakanlığının organizasyonuyla web’de toplandı. Kültür Bakanlığının asıl amacı aslında ticari. Amaç Fransız müzelerinde bulunan eserlerin ticari haklarının pazarlanmasının etkin bir biçimde yapılabileceği bir platform oluşturmak. Ancak görsellerin ücretsiz sağlanan kopyaları da kişisel kullanım için oldukça yeterli olduğu için (genellikle 300.000-400.000 piksel aralığında) herkes için iyi bir açık kaynak niteliği de var.  Yüksek çözünürlüklü kopya ve ticari kullanım için belirli bir ücret ödemeniz gerekiyor.

Tek amaç tabi ki ticari değil. Kültürel zenginliğin kamuoyuna açılması amacı da var. Bu yüzden iki farklı web sitesi oluşturulmuş. Birisi (500.000’e yakın görsel) kamuoyunun ücretsiz kullanımına yönelik olarak dizayn edilmişken, diğeri (900.000’e yakın görsel) ticari kullanıma yönelik. Her iki web sitesinde ücretsiz sağlanan kopyaların çözünürlük düzeyi eşit. Dolayısıyla ticari kullanım için düzenlenen web sitesi de genel kullanıma uygun.

Web sitelerinde  Fransız müzelerinin dışında, az sayıda da olsa diğer ülke müzelerinden alınan görseller de var.

Web siteleri öncelikle güzel sanatlar ve sanat tarihi çalışanları için çok önemli bir kaynak. Ayrıca tarihçiler için de önemli. Türkiye ve Türk tarihiyle ilgili çok sayıda sanat eseri ve tarihi eser fotoğrafı mevcut.

Web Adresleri:

Genel kullanıma yönelik: http://art.rmngp.fr

Ticari kullanıma yönelik: http://www.photo.rmn.fr

 

Reklamlar

Osmanlı Kitabeleri Web’de

okp

Tokyo Üniversitesi ve Türk Tarih Kurumu’nun desteğiyle yürütülen Osmanlı Kitabeleri Projesi Osmanlı eserlerinin kitabelerini içeren dijital veri tabanı oluşturmayı amaçlıyor. Şu ana kadar Türkiye’de bulunan eserlerden 1756 kitabe veri tabanına eklenmiş. Kitabelerin Latin harflerine transkripsiyonu da yapılmış. Ayrıca eserlerle ilgili fotoğraflar da var. Arama motoru gayet kullanışlı. Tarihçiler ve tarih eğitimcileri için değerli bir kaynak ve dijital tarih açısından örnek bir proje.

Web adresi: http://www.ottomaninscriptions.com

Arachne: Alman Arkeoloji Enstitüsü Dijital Veri Tabanı

image (3)
1850’lerde Galata Civarı: Alman Arkeoloji Enstitüsü Arşivinden

Köln Üniversitesi Arkeoloji Enstitüsü ile Alman Arkeoloji Enstitüsünün ortak projesi olan Arachne dijital veri tabanı Akdeniz ve Ön Asya eski uygarlıkları konusunda dünyanın en geniş dijital arşivlerinden birisi. Fotoğrafların yanı sıra, mimari plan, kroki gibi görsel belgeler, arkeoloji alanında eski basım kitaplar (telif süreleri geçen) gibi kaynaklar içeriyor.

Bu dijital arşiv Türkiye açısından özel bir önem arz ediyor. Çünkü Alman Arkeoloji Enstitüsü’nün  İstanbul şubesinin arşivini de içeriyor. Bu arşiv sadece Eski Çağ Anadolu Uygarlıkları açısından değil,  Türkiye’nin tüm tarihi mimarisi açısından önemli. Alman Arkeoloji Enstitüsü’nde bulunan 19. ve 20 yüzyıla ait Türkiye fotoğrafları, başta Bizans ve Osmanlı eserleri olmak üzere tarihi mimarinin Osmanlı son dönemi ve Cumhuriyet’in ilk dönemlerindeki durumunu yansıtan en önemli görsel arşivlerden birisi.

Arachne’dan yararlanmak için üye olmak gerekiyor. Üyelik otomatik değil. Web ortamında gerekli bilgileri doldurduktan sonra, bir-iki gün içerisinde e-maille başvurunuzun kabul edilip edilmediği bildiriliyor.

Kullanıcı arayüzü daha çok araştırmacılara yönelik olarak hazırlanmış. Gelişmiş arama motoru başlangıçta biraz karmaşık gelebilir.

Kullanıcılar açısından bir olumsuz durum, görsellerde copyright meselesinin biraz abartılmış olması. Üstteki resimde de görüldüğü gibi, görselin sol alt köşesinde Alman Arkeoloji Enstitüsünün amblemi olan büyükçe bir aslan figürü yer alıyor. Üstte de “not for publication (c) reserved” notu var. Bu durum anlaşılır olsa da, o kadar büyük bir logo koymalarına gerek yok. Zaten görsellerin piksel boyutları da çok büyük değil. Dolayısıyla eğitim ve araştırma amaçları dışında kullanıma pek uygun değil görseller. Bu arada, fotoğrafların temiz ve büyük boyutlu versiyonları ücret karşılığı satın alınabiliyor.

Web Adresi: http://arachne.uni-koeln.de/drupal

Digital SSM: Sakıp Sabancı Müzesi Dijital Koleksiyonları

ssm

Türkiye’deki dijital müze örneklerinin çoğunluğu panoramik fotoğraflama yöntemiyle hazırlanıyor. Bu durumda web ortamında müzeyi ziyaret etseniz de, müze koleksiyonlarına ayrı dosyalar olarak erişme imkanınız yok. Dolayısıyla bu tür müzeler sanal gezinti ötesinde pek bir işe yaramıyor. Dünyadaki trend dijital müzecilik anlayışında ise, amaç sadece müzeyi gezdirmek değil, müze koleksiyonlarını bir bilgi ve kültür kaynağı olarak kamuoyunun istifadesine sunmak. Bu anlayışla hazırlanan müzeler dijital arşiv niteliğini taşıyor.

Sakıp Sabancı Müzesi yenilikçi yaklaşımla hazırlanmış dijital müzelerin Türkiye’deki nadir temsilcilerinden birisi. Gerçekten Türkiye için öncü sayılabilecek bir çalışmaya imza atılmış. Proje sona erdiğinde müze arşivinde yer alan tüm kaynakların (80 bine yakın) web ortamına aktarılması hedefleniyor. Kullanışlı bir arama motoru var. Arama motoru sonuçlarından anlaşıldığına göre, şu an itibariyle 30 binden fazla belge web sitesine aktarılmış durumda.

Tüm olumlu yönlerinin yanında, Digital SSM’nin bir önemli eksiği var. Belgeler hakkında verilen bilgiler genellikle yetersiz. Bu tür projelerin en önemli işlevi güvenilir belgenin yanı sıra, belge ile ilgili güvenilir ve doyurucu bilgi sunmak.  Kullanıcılar açısından bir diğer sorun, görsellerin oldukça düşük bir piksel boyutunda indirilebilmesi. Ama telif hakları açısından düşünüldüğünde bu anlaşılır bir durum.

Digital SSM’den şu tür kaynaklara ulaşabilirsiniz:

  • Hat Sanatı örnekleri
  • El yazma kitaplar ve kitap sanatları (özellikle el yazma Kuran-ı Kerimler)
  • Sanat Resimleri
  • Abidin Dino Arşivi
  • Emirgan Arşivi (Emirgan ve çevresinin doğal, sosyal, kültürel yapısıyla ilgili fotoğraflar)

Web Adresi: http://www.digitalssm.org

Archnet Arşivi: İslam Dünyasında Mimari Yapılar ve Şehircilik

ar2

Ağa Han Kültür Vakfı (Aga Khan Trust for Culture) ile MIT’nin (Massachusetts Institute of Technology) ortak ptrojesi olan Archnet, İslam dünyasında mimarlık ve şehircilik  alanında dünyadaki en zengin dijital arşivlerinden birisi. Web sitesinde çoğunluğu görsel olmak üzere 100 bine yakın kaynak var. Türkiye ile ilgili de binlerce görsel içeriyor. Site tasarımı ve arama motoru oldukça nitelikli.

Web adresi: http://archnet.org

SALT Dijital Arşivi: Garanti Bankası’ndan Önemli Bir Kültür Hizmeti

Garanti Bankası bünyesindeki müze ve kültür merkezlerini bünyesinde barındıran SALT’ın dijital arşivi Türkiye’de dijital kütüphaneciliğin az sayıdaki iyi örneklerinden birisi. SALT arşivinde ve kütüphanesinde bulunan binlerce belge online olarak paylaşılıyor.

Ancak bazı “kusurları” da yok değil. Web sitesinin tasarımı ve arayüzü çok iyi değil. Çok daha kullanışlı bir tasarım olabilirdi. Ayrıca, kaynakların önemli bir kısmına erişim kısıtlı. Belgeyi görebiliyorsunuz, ancak büyük boyutta görüntülemek için üye olarak giriş yapmak gerekiyor. Siteye üye olmak için herhangi bir bilgi verilmiyor (ya da ben bulamadım).

SALT Dijital Arşivinde bulunan koleksiyonlardan bazıları şunlar:

  • Osmanlı Bankası Arşivi
  • Süreli yayınlardan belgeler (Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi)
  • Girit Arşivi
  • Sanatçılar ve eserleri
  • Mimari eserler ve tasarım
  • Feridun Fazıl Tülbentçi Koleksiyonu
  • Osmanlı Devletinde Fransızca Basın
  • Şehir fotoğrafları
  • Şehir haritaları (çoğunluğu İstanbul)

Web adresi: http://saltresearch.org

IRCICA Farabi Dijital Kütüphanesi

ircica

IRCICA tarafından hazırlanan Farabi Dijital Kütüphanesi ülkemizdeki uygulamalar içerisinde “Dijital Kütüphane” unvanını gerçekten hakkeden ender projelerden birisi. İyi dizayn edilmiş kullanışlı bir arayüzü ve filtreleme araçlarıyla desteklenmiş gelişmiş arama motoru var. Ayrıca sadece pdf formatında kitap değil, fotoğraf, harita ve benzeri türlerde belgeler içeriyor.

Ancak  önemli bir kusuru var oldukça yavaş çalışıyor.  Kusur sayılmasa da, bir diğer nokta içerdiği belge sayısının bir “dijital kütüphane” için biraz az olması.  Sitede verilen bilgiye göre toplam 700 civarında kitap ve 18.000 civarında diğer belgelerden içeriyor. Umarız bu güzel projenin içeriği kısa sürede daha da zenginleşir.

Farabi Dijital Kütüphanesinde bulunan belge türlerinin bazıları şunlar: Salnameler, Osmanlı dönemi basını, el yazma Kuran-ı Kerim, hat eserleri, Osmanlı dönemine ait fotoğraflar ve haritalar.

Web adresi: http://e-library.ircica.org