Fransız Müzelerinden 900.000 Sanat Eseri Online Erişimde

frrrr

 

 

Fransa’nın önde gelen müzelerinde bulunan sanat ve tarih eserlerinin fotoğrafları Fransız Kültür Bakanlığının organizasyonuyla web’de toplandı. Kültür Bakanlığının asıl amacı aslında ticari. Amaç Fransız müzelerinde bulunan eserlerin ticari haklarının pazarlanmasının etkin bir biçimde yapılabileceği bir platform oluşturmak. Ancak görsellerin ücretsiz sağlanan kopyaları da kişisel kullanım için oldukça yeterli olduğu için (genellikle 300.000-400.000 piksel aralığında) herkes için iyi bir açık kaynak niteliği de var.  Yüksek çözünürlüklü kopya ve ticari kullanım için belirli bir ücret ödemeniz gerekiyor.

Tek amaç tabi ki ticari değil. Kültürel zenginliğin kamuoyuna açılması amacı da var. Bu yüzden iki farklı web sitesi oluşturulmuş. Birisi (500.000’e yakın görsel) kamuoyunun ücretsiz kullanımına yönelik olarak dizayn edilmişken, diğeri (900.000’e yakın görsel) ticari kullanıma yönelik. Her iki web sitesinde ücretsiz sağlanan kopyaların çözünürlük düzeyi eşit. Dolayısıyla ticari kullanım için düzenlenen web sitesi de genel kullanıma uygun.

Web sitelerinde  Fransız müzelerinin dışında, az sayıda da olsa diğer ülke müzelerinden alınan görseller de var.

Web siteleri öncelikle güzel sanatlar ve sanat tarihi çalışanları için çok önemli bir kaynak. Ayrıca tarihçiler için de önemli. Türkiye ve Türk tarihiyle ilgili çok sayıda sanat eseri ve tarihi eser fotoğrafı mevcut.

Web Adresleri:

Genel kullanıma yönelik: http://art.rmngp.fr

Ticari kullanıma yönelik: http://www.photo.rmn.fr

 

Reklamlar

Fransa Milli Kütüphanesi Dijital Koleksiyonlarında Türk Tarihi Kaynakları

N8625289_JPEG_1_1DM
1740 yılında yenilenen Osmanlı-Fransız Kapitülasyon Anlaşmasının Fransa’da 1741 yılında Kraliyet Matbaasında basılmış versiyonunun ilk sayfası. Fransa Milli Kütüphanesi Gallica Dijital Kütüphanesi Koleksiyonundan

Fransa Milli Kütüphanesi’nin projesi olan Gallica Dijital Kütüphanesi dünyanın en zengin ve en gelişmiş dijital kütüphanelerinden birisi. Sadece Fransız Milli Kütüphanesi’nden değil, Fransa’da bulunan pek çok diğer kütüphane, müze ve arşiv kurumundan belge içeriyor. Milyonlarca belge içeren zengin dijital koleksiyonlarının yanı sıra, yüksek piksel boyutlarında belge indirmeye izin vermesi, iyi dizayn edilmiş ara yüzü, iyi çalışan gelişmiş arama motoru, belgelerle ilgili ayrıntılı bilgi vermesi, İngilizce dahil beş dil seçeneği  ve hızlı çalışan web sitesi ile gerçekten türünün dünya çapındaki en iyi örneklerinden birisi. Yararlanmak için üye olmaya gerek yok. Doğrudan tüm koleksiyonlara erişilebiliyor.

Türk tarihçileri açısından Gallica vazgeçilmez bir kaynak. Çünkü gerek Fransa ile olan tarihi ilişkiler, gerekse Fransa’nın oryantalizm geleneği sebebiyle Türkiye ve Türk tarihiyle ilgili çok sayıda belge barındırmaktadır.

Gallica’da Türk Tarihiyle ilgili konular ve belge türlerinden bazıları şunlar:

  • Osmanlı-Fransız ilişkileriyle ilgili arşiv belgeleri, görseller ve matbu eserler
  • Balkan Savaşları ve 1. Dünya Savaşıyla ilgili yazılı ve görsel belgeler
  • Osmanlı el yazmaları
  • Eski haritalar (15.yy-20.yy)
  • Fransız basınında Osmanlı ve Türkiye
  • Fransız Seyyahlara ait Seyahatnameler
  • Gravür, resim, karikatür ve fotoğraf türlerinde görseller
  • Türkiye ve Osmanlı Tarihiyle ilgili telif süreleri geçmiş matbu eserler
  • Arkeolojik kazılarla ilgili belgeler, görseller, matbu eserler

Web Adresi: http://gallica.bnf.fr 

Digital SSM: Sakıp Sabancı Müzesi Dijital Koleksiyonları

ssm

Türkiye’deki dijital müze örneklerinin çoğunluğu panoramik fotoğraflama yöntemiyle hazırlanıyor. Bu durumda web ortamında müzeyi ziyaret etseniz de, müze koleksiyonlarına ayrı dosyalar olarak erişme imkanınız yok. Dolayısıyla bu tür müzeler sanal gezinti ötesinde pek bir işe yaramıyor. Dünyadaki trend dijital müzecilik anlayışında ise, amaç sadece müzeyi gezdirmek değil, müze koleksiyonlarını bir bilgi ve kültür kaynağı olarak kamuoyunun istifadesine sunmak. Bu anlayışla hazırlanan müzeler dijital arşiv niteliğini taşıyor.

Sakıp Sabancı Müzesi yenilikçi yaklaşımla hazırlanmış dijital müzelerin Türkiye’deki nadir temsilcilerinden birisi. Gerçekten Türkiye için öncü sayılabilecek bir çalışmaya imza atılmış. Proje sona erdiğinde müze arşivinde yer alan tüm kaynakların (80 bine yakın) web ortamına aktarılması hedefleniyor. Kullanışlı bir arama motoru var. Arama motoru sonuçlarından anlaşıldığına göre, şu an itibariyle 30 binden fazla belge web sitesine aktarılmış durumda.

Tüm olumlu yönlerinin yanında, Digital SSM’nin bir önemli eksiği var. Belgeler hakkında verilen bilgiler genellikle yetersiz. Bu tür projelerin en önemli işlevi güvenilir belgenin yanı sıra, belge ile ilgili güvenilir ve doyurucu bilgi sunmak.  Kullanıcılar açısından bir diğer sorun, görsellerin oldukça düşük bir piksel boyutunda indirilebilmesi. Ama telif hakları açısından düşünüldüğünde bu anlaşılır bir durum.

Digital SSM’den şu tür kaynaklara ulaşabilirsiniz:

  • Hat Sanatı örnekleri
  • El yazma kitaplar ve kitap sanatları (özellikle el yazma Kuran-ı Kerimler)
  • Sanat Resimleri
  • Abidin Dino Arşivi
  • Emirgan Arşivi (Emirgan ve çevresinin doğal, sosyal, kültürel yapısıyla ilgili fotoğraflar)

Web Adresi: http://www.digitalssm.org

Dünya Dijital Kütüphanesi – World Digital Library

wdl

Dünya Dijital Kütüphanesi, ABD Kongre Kütüphanesi ve UNESCO öncülüğünde, çok sayıda ülkeden kütüphane ve arşiv kurumlarının katılımıyla oluşturulan bir uluslararası dijital arşiv projesi. Belge sayısı çok fazla olmasa da (yaklaşık 12.000), seçilmiş belgeler olması açısından önemli. Projeye katkı veren yaklaşık 200 kurum içerisinde maalesef Türkiye’den kimse yok. Ancak Türkiye ve Türk Tarihiyle ilgili çok sayıda belge var.

Web Adresi: http://www.wdl.org

ABD Kongre Kütüphanesi Koleksiyonlarında Türk Tarihi Kaynakları

loc2

Dünyanın en zengin kütüphanelerinden birisi olan Kongre Kütüphanesi dijital arşivciliğin de öncülerinden. 1994’de American Memory projesiyle başlayan dijital arşiv dünyanın en zengin dijital arşivlerinden birisi. Sadece ABD tarihiyle ilgili değil, tüm dünyadan milyonlarca belge içeriyor. Türkiye ile ilgili olarak  özellikle fotoğraf koleksiyonu açısından oldukça zengin.

Kongre Kütüphanesi dijital kaynaklarında, Türk Tarihiyle ilgili belge bulunan önemli konuları buraya çıkardım. Ama tabiki bu tam bir liste değil. Bu konular dışında da Türk Tarihiyle ilgili çok sayıda belge var.

  • II. Abdülhamid Fotoğraf Koleksiyonu

Sultan II. Abdülhamid’in fotoğraf arşivinden, o dönemde Türkiye’yi tanıtmak amacıyla ABD’ye gönderilen 1819 fotoğraf “Abdul Hamid II Collection” olarak kütüphane dijital arşivinde sunuluyor. Bunların önemli bir kısmı İstanbul fotoğrafı. İstanbul Üniversitesi bünyesinde bulunan ve 40 bine yakın fotoğraf içeren 2. Abdulhamit Fotoğraf Arşivinin henüz online kullanıma açılmamış olması, Kongre Kütüphanesinin koleksiyonunu değerli kılıyor. Koleksiyona şu web adresinden erişilebilir.

http://www.loc.gov/pictures/collection/ahii

  • Erken Cumhuriyet dönemi Türkiye fotoğrafları
  • ABD-Türkiye diplomatik ilişkileri. Türkiye’de görev yapan ABD’li diplomatlara ait kişisel arşivler.
  • 1. Dünya Savaşı fotoğrafları
  • 19. yüzyıl Ortadoğu fotoğrafları
  • Arkeolojik kazı alanları fotoğrafları
  • Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde Türkiye’de bulunmuş misyoner, eğitimci, gazeteci ve benzeri kişilere ait kayıtlar.
  • Kudüs’te bulunan Amerikan toplumuna ilişkin belgeler (1786-2007)

Web Adresi: http://www.loc.gov

Archnet Arşivi: İslam Dünyasında Mimari Yapılar ve Şehircilik

ar2

Ağa Han Kültür Vakfı (Aga Khan Trust for Culture) ile MIT’nin (Massachusetts Institute of Technology) ortak ptrojesi olan Archnet, İslam dünyasında mimarlık ve şehircilik  alanında dünyadaki en zengin dijital arşivlerinden birisi. Web sitesinde çoğunluğu görsel olmak üzere 100 bine yakın kaynak var. Türkiye ile ilgili de binlerce görsel içeriyor. Site tasarımı ve arama motoru oldukça nitelikli.

Web adresi: http://archnet.org

SALT Dijital Arşivi: Garanti Bankası’ndan Önemli Bir Kültür Hizmeti

Garanti Bankası bünyesindeki müze ve kültür merkezlerini bünyesinde barındıran SALT’ın dijital arşivi Türkiye’de dijital kütüphaneciliğin az sayıdaki iyi örneklerinden birisi. SALT arşivinde ve kütüphanesinde bulunan binlerce belge online olarak paylaşılıyor.

Ancak bazı “kusurları” da yok değil. Web sitesinin tasarımı ve arayüzü çok iyi değil. Çok daha kullanışlı bir tasarım olabilirdi. Ayrıca, kaynakların önemli bir kısmına erişim kısıtlı. Belgeyi görebiliyorsunuz, ancak büyük boyutta görüntülemek için üye olarak giriş yapmak gerekiyor. Siteye üye olmak için herhangi bir bilgi verilmiyor (ya da ben bulamadım).

SALT Dijital Arşivinde bulunan koleksiyonlardan bazıları şunlar:

  • Osmanlı Bankası Arşivi
  • Süreli yayınlardan belgeler (Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi)
  • Girit Arşivi
  • Sanatçılar ve eserleri
  • Mimari eserler ve tasarım
  • Feridun Fazıl Tülbentçi Koleksiyonu
  • Osmanlı Devletinde Fransızca Basın
  • Şehir fotoğrafları
  • Şehir haritaları (çoğunluğu İstanbul)

Web adresi: http://saltresearch.org